Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

| Ajap.Net | Agajan.8m.com | Turkmenler.Com | Turkmenistan.Ru | Klubtalyplar |


Bas Sahypa

Redaktordan

Taryh sahypamyz

Medeniŭet

Bilim we Nesil

Dil Edebiŭat

Masgala we Durmus

Sungat

Ykdysadyŭet

Tehnologiŭa

Myhmanhanamyz

MODA NÄME? ASLYNDA MODA...


Nurmyrat Sadyliyew


  Soragymyza moda aslynda haçan ˙üze çykypdyr di˙en täze sowal bilen jogap bermäne çemeleŝeliñ. Taryh sahypalaryna ilki bolup feodalizmiñ orta baŝlarynda latynça “modus modernus” sözleri bilen be˙an edilen modanyñ, ilkidurmuŝ-obŝina gurluŝygynyñ dargamagy esasynda ˙üze çykan gul e˙eçilik gurluŝygy döwründe-de häsi˙etleri görlüpdir.Adamlary synpy ta˙dan araçäkleŝdiren bu döwürde , gul e˙eleriniñ gullaryna pes derejede garamaklary öz ˙erinde modanyñ häsi˙etlerinden biridir. Feodalizmiñ döremegi gullaryñ ˙erine, has öndürijilikli, zähmetinden-de özüne pa˙ düŝen da˙hanlar al˙ar. Yeterlik derejede i˙mitlenmekleriniñ ˙any bilen baŝga-da durmuŝ ŝertleri bilen tanyŝ bolan adam sanyñ artmagy zerarly moda özüniñ täsirini görüner derejede ba˙laŝdyr˙ar. Bu çaglarda ˙er ˙a-da önümçilik pudaklaryñ e˙eleri özlerini da˙hanlardan a˙ry orna go˙mak we zähmet çekme˙ändiklerini äŝgär etmek üçin ü˙tgeŝik geynipdirler. Munuñ subudy : Zähmet çekmäne ukyply bolma˙an giñ sebetli ˙a-da 1-2 metr uzynlygyna sü˙ren˙än zenan ge˙imleri we ŝuña meñzeŝler.Adamzadyñ doglanyndan soñ ilki bilgilerini ö˙künme ˙oly bilen öwren˙ändigini, ömri bo˙unça bu häsi˙ete (psihologiki ta˙dan) ˙atgynlygy a˙dyl˙ar. Ö˙kün˙än adam bilen ö˙künil˙än adam arasynda baglaŝyk, ö˙künil˙än adamyñ, ö˙kün˙än adamda bolma˙an fiziki-estetiki güyç ˙aly gü˙çlere e˙e bol˙anlygydyr. Gul e˙eçilik drumuŝyndan ozal adamlar arasynda bu gü˙çler garŝylyksyz deñ pa˙laŝyp, öz bähbitleri üçin deñ hereket edip (ilki durmuŝ-obŝ gur.ser.sal) sürüler halynda ˙aŝapdyrlar. Taryhy husus ygtybary bilen gü˙çli bolanlara, adamlar tarapyndan giñden ö˙künilmesi esasynda baŝla˙an ; we gü˙çli bolanlaryñ , özlerini estetiki ta˙dan tapawutlandyrmak maksady bilen baŝga bir täzeligi ˙üz öwürmeleri netijesinde tamamlan˙an sosial kowalamaja di˙ip bileris. Bu sosial hadysanyñ üznüksiz dowamy, yzygderli ü˙tgäp dur˙an modanyñ içgin ykbalydyr. Ÿokarda belle˙ŝimiz ˙aly orta asyrlarda üstki topara dahylly edilen modanyñ latynça be˙any “modus” we dilimize edil ŝu wagt, dü˙ne degiŝli bolma˙an, häzirki, diñe bu güni öz içine al˙an dün˙ägara˙ŝy di˙en manylary ber˙är.Çünki (ozalam,häzirem) ö˙kenil˙än topar özlerine ö˙künenlerden, derrew tapawutlanmak üçin baŝga öwŝgünli täze önümlere ähmi˙et bererler. Günlük durmuŝymyzda gurluŝykdan kuhni˙a we ö˙ enjamlaryna, ˙öreme, gürleŝme hatda daranma ŝeklimize çenli giñ durmuŝ ŝertlerine hyzmat ed˙än moda ; döwrümizde hususy e˙eçilik pudaklarynyñ ösmegi bilen ykdysady babatda söwda dolandyrŝygyñ çaltlandyrmasy hökmünde-de garal˙ar.(ösen ˙urtlarda). Ÿaŝa˙ŝyñ birnäçe pudaklarynda özüni görkez˙än we adam durmuŝyny köp tarapla˙yn suratlandyran moda eŝik ge˙inme babatda neŝirlenen ˙alydyr. Adamzat ilki örtünmekden soñra ge˙inmek we medeni˙etiñ ösmegi netijesinde ŝu günki giñ manysyna gowuŝan moda ˙erinde, la˙yk zadyñ, dogry wagtda ge˙inmesini talap edip jemgy˙et üstünde höküm etme gü˙ji-de bardygy mälim zatdyr. Fransuz rewol˙usi˙asy we senagatyñ ösmegi bilen modanyñ ŝu günki manysyna gowŝandygy kabul edil˙är. Latynçadan Fransuzça “ La Mode” sözi bilen geçen moda iñlisçedäki garŝylygy “Fashion”dyr we adat, usul, biçim, häsi˙et, kada, näzik durmuŝa, üst topar manylaryny añlad˙ar. Käbir halky˙etler ge˙imi, öz däp-dessurlary çäklerini aŝmajak suratda añlamlar bilen atlandyrypdyrlar. Mysal üçin Arapçada “Libas” eŝik di˙mek bolup bedeniñ ŝeklini bakyŝlardan uzak tutmak, saklamak manylaryna gel˙är, ˙ene Arapçada “Ŝiar” ge˙im manysyndadyr we kiŝiniñ özüni tanatmak üçin ulan˙an alamaty diymekdir. Parsçada “Puŝeŝ” ge˙im di˙mekdir, beden gizlemek, nazarlardan uzaklaŝdyrmak manylaryny ber˙är. Nemesçede “Kleiden” ge˙indirmek ŝol sanda-da ge˙ene kiŝilik ,häsi˙et,many bermek di˙en manylary añlad˙ar.Yene-de nemesçede “anzug” bir erkek ge˙imi biçimidir ŝol sanda küŝt bo˙unça ilkinji göçümi göçmek di˙mekdir. Ŭtal˙ançada “Costum” ENDŬK, däp, häsi˙et , tutum, biçim geyim, ge˙niŝ ŝekli manylaryna gel˙är. Ŭñlisçede eŝik “DRESS” we düzeltmek, bezemek, bezeg etmek manylaryndadyr. Franszçada “HABŬT” ge˙im manysynyñ ˙any bilen ˙er edinmek , orun tutmak , sa˙garylmak di˙mekdir. Bu manylary göz öñünde tutsak Azi˙a medeni˙etinde örtünmek, bakyŝlardan uzaklaŝmak üçinem ulanylan ge˙im Günbatar medeni˙etinde bezemek, orun tutmak , ge˙imleri bilen özleriniñ häsi˙etlerini äŝgär etmek , tanalmak baŝgaça a˙danymyzda wizit kart ˙erine-de , wezipeleri berja˙ edipdir we häzirem ŝe˙le äheñlere duŝ gelmek bol˙ar. Dile getirme ˙ada baŝga bir ta˙dan be˙an edilen ˙alnyŝlary geljekde düzeldip has-da giñden ta˙˙arlamak üçin tañkytlaryñ hemmesine deñ ˙akynlyk bilen açykdygymyzy a˙an ed˙äris. 

Ystambyl Türkiýe


  Ŭokaryk Bök


Tankyt we teklipleriòiz üçin