20. yüzyýlda gittikçe artan bir hýzla ilerleyen bilim, gelecek için umut veriyor bize. Kýsa zamanda yaţanan büyük geliţmeler gelecekte yaţanacaklarýn müjdecisi sanki. Sahip olduđumuz bilgi birikimi, gelecek için yaptýđýmýz planlar bize ileride bilim ve teknolojinin nasýl olabileceđi konusunda ipuçlarý veriyor.

Evren sözcüđünün çađrýţtýrdýđý görüntü, uçsuz bucaksýz büyüklükte bir boţluk. Oysa kuramsal fizikçiler için bunun tam tersi söz konusu. Yapmaya çalýţtýklarý, bu koskoca boţluđu, en ufak noktalarýndaki olaylarla açýklayabilmek. Sicim kuramýný, bunu bizim farkýnda olamayacađýmýz kadar küçük ölçeklerde bükülü ek boyutlar ve bunlara sarýlmýţ sicimler ya da zarlarla açýkladýklarýný düţünüyorlar. Bu mini evrenlerin toplamýysa, ţimdiye deđin betimlenen evren tablosundan oldukça farklý resimler oluţturuyor.

Bir gökadanýn ýssýz bir sokađýnda yaţadýđýmýzý biliyoruz. Samanyolunun büyük bir gökada olduđunun da farkýndayýz. Ancak geliţen kuramsal bilgilerimiz, duyarlýlýđý giderek artan gözlem araçlarýmýz, gökyüzünde soluk bir kanadýný görebildiđimiz gökadamýzýn, dev boyutlu karanlýk bir halenin çevrelediđi, kardeţlerini yiyerek büyüyen bir dev olduđunu ortaya koyuyor.

21. yüzyýl fiziđinde ilginç geliţmeler olacađýný tahmin edebiliriz. Týpký olumsuz sonuç veren ünlü Michelson-Morley deneyinin, Einstein tarafýndan özel görelilik teorisinin inţasý için gerekçe gösterilmesi gibi devrimsel fikirler üstüne kurulacak yepyeni teoriler bizleri bekliyor olabilir.

Türkiye jeotermal enerji kaynaklarý açýsýndan oldukça zengin bir ülkedir. Bu özelliđi dikkate alýnýrsa, bazý ţehirlerin jeotermal enerji kaynađýndan yararlanýlarak ýsýtýlabileceđi düţünülebilir.

Biliţsel süreçlerin beyindeki hangi yapýlarýn etkinlikleriyle örtüţtüđü, yüzyýlýmýzýn en ilginç araţtýrma konularýndan biri. Bu çalýţmalarla ortaya çýkacak bilgiler, hem kendimize, hem de topluma bakýţýmýzý deđiţtirebilir.

Depremleri önlemek ya da yaţadýđýmýz topraklarý terk etmek olanaksýz olduđuna göre, depremlerle birlikte yaţamayý bir dođal davranýţ, bir yaţam biçimi haline getirmek zorundayýz.

Maddeyi hepimiz az çok tanýyoruz, zihnimizde canlandýrýyoruz. Ancak, bu maddeye kütlesini kazandýran ţeyin ne olduđu çođumuzun aklýna bile gelmemiţtir. Oysa, önde gelen fizik kuramcýlarýný on yýllardýr meţgul eden soru bu. Dev parçacýk hýzlandýrýcýlarý ţimdi harýl harýl, tüm maddeye kütle kazandýran bu Higgs parçacýđýný arýyor. Fizikçiler parçacýđýn, yeni yüzyýlýn hemen baţlarýnda ortaya çýkacađýný umuyorlar.

Radyo ve televizyon vericileri, radarlar, telsizler, mikrodalga fýrýnlar, týbbi aygýtlar, bilgisayarlar ve son olarak da cep telefonlarý... Tümünün yaydýđý elektromanyetik alanlar var. Araţtýrmacýlar bu alanlarýn sađlýk sorunlarýna yol açtýđýndan kuţkulanýyor.

Görüntü, hareketli görüntü ve sesin sayýsal olarak kaydedilip saklanmasý ve geri alýnmasý çoktan kanýksandý. Bu süreçte atlanagelen metinler, bir iki yýl içinde, en büyük iletiţim devrimiyle sayýsallaţabilir.

Yeme bozukluklarý bir tür hastalýk. Bu hastalýđa yakalananlar kendi beden algýlarýnda yanýlsamalar yaţýyorlar. Beden algýsýndaki bu çarpýklýk yemekle kurulan iliţkiyi de etkiliyor. Hastalar kendi hayatlarýnda tek kontrol edebildikleri ţeyin yemek olduđunu düţünüyor.

Denizlerin derinlikleri insanođlu için yüzyýllarca gizemli ve ulaţýlmaz yerler olarak kaldý. Bu yerlerin keţfedilebilmesi için teknolojinin belli bir düzeye gelmesi gerekiyordu. Günümüzde bilim adamlarý, geliţmiţ sualtý araçlarý yardýmýyla denizlerin derinlikleriyle ilgili önemli bulgular elde edebiliyorlar.

Ormanlarýmýz azalýyor mu, artýyor mu? Soru bu denli yalýn. Yanýtý için istatistiklere bakar, ormanlarýmýzýn nitelik ve niceliđine göre süreç içinde nasýl deđiţtiđini anlayabilirsiniz. Ancak bu konuyu sorgulamanýn baţkaca yollarý da var.

Kýrk yýllýk uzay araţtýrmalarý tarihinde, çok önemli ilerlemeler kaydedildi: Deđiţik amaçlý binlerce uydu Dünya'nýn yörüngesine yerleţtirildi. Güneţ sisteminin keţfine yönelik yüzlerce uzay aracý gönderildi. Dört binden fazla roket uzaya gönderildi. Ne var ki bu çalýţmalar sýrasýnda uzayýn kirlenmesinin de önüne geçilemedi. Eđer kirlenme bu hýzla sürerse 21. yüzyýlýn ikinci yarýsýnda uzay araţtýrmalarý tehlikeye girecek.

Dünya'daki yaţamýn kaynađý olan Güneţ, ona karţý yeterli korumasý olmayanlara pek de misafirperver davranmýyor. Çünkü Güneţ, herhangi bir canlýyý kýsa sürede öldürebilecek dozda ýţýma yapýyor. Neyse ki bizi güneţ rüzgârýyla gelen parçacýklardan koruyan dođal bir kalkanýmýz vardir...

Türkiye zor bir kararýn eţiđinde. Nükleer enerji seçeneđini benimseyecek mi, benimsemeyecek mi? Bu konuda süregelen tartýţmalar, dile getirilen kuţkular, kararý güçleţtiriyor. Verilmesi güç ayrý bir karar da, hangi teknolojinin seçileceđi.

Yýldýzlarýn merkezinde gerçekleţen süreci yeryüzüne indirmek için çeţitli yollar deneniyor. Sađlanan ilerlemeler, düţün gerçekleţmesinin sanýldýđý kadar uzak olmadýđýný gösteriyor.

Baţýboţ, aç sokak köpekleri, sađlýksýz kentleţmenin ürettiđi bir sorun. Ţehirleri sahiplenen insanlar, bu davetsiz misafirler için çeţitli "çözümler" öneriyorlar. Bunlar çođu kez ekoloji etiđine uygun düţmeyen yöntemler.

Bitkiler, hayvanlar, taţlar, fosillerle ilgileniyor musunuz? Türleri tanýmlayýp birbirlerinden ayýrt edebiliyor musunuz? Canlý ve cansýz tüm

varlýklarla nasýl bir etkileţim içindesiniz? Dođadaki deđiţiklikleri kolayca fark edebiliyor musunuz? En azýndan bu sorular ilginizi çekti mi?

Güneţ sistemi dýţýnda keţfedilen gezegenlerin sayýsý yirmi dokuzu buldu. Yeni keţifler de yolda. Ancak, dolaylý gözlemler, keţfedilen gezegenlerin, Dünyamýzdan çok farklý olduklarýný ortaya koydu.

Yeni bir keţif heyecaný bu. Mars yeni bilinmeyen topraklar olarak görülüyor artýk. Bu aţamada artýk Mars'a insan gönderilmesi düţünülüyor. Peki bu iţi yapan robotlar varken neden insan gönderilsin? 165 milyon dolar harcanan Mars Polar Lander araçlarýnýn yitirilmesi gibi kazalar, NASA'yý insanlý uçuţlara yöneltti.

Yaţam kitabýmýz bellek, duyulardan gelen bilgilerin iţlenerek depolandýđý yer. bu bilgilerin nasýl iţlendiđi, nasýl depolandýđý ve gerektiđinde nasýl kullanýldýđý, yüzyýlýmýzýn en ilginç araţtýrma konularýndan biri.

Cep telefonu kullanýcý sayýsý kiţisel bilgisayar kullanýcý sayýsýný geçti. Halk ve medya daha çok cep telefonlarýyla ilgileniyor. WAP ve Bluetooth gibi teknolojilerden bahsediliyor. borsalarda mobil iletiţim firmalarýnýn yýldýzý parlýyor. Biliţim sekörünün kraliçesi Ýnternet, cep telefonlarýyla dans etmeye baţladý.

Mađaralardaki resimlerden, kumaţ üzerine yapýlan yađlý boya tablolara, fotođraftan elektron mikroskobuna, Hubble teleskobundan elde edilen görüntülere kadar her yanýmýz görüntülerle çevrelenmiţtir. Bu belki de bir görüntünün, herhangi bir ţey üzerine söylenmiţ pek çok sözcükten çok daha fazla ţey ifade etmesindendir.

Baţ ađrýsý üzerinde çalýţan araţtýrmacýlarýn en çok baţýný ađrýtan soru ţudur: Ađrý nereden kaynaklanýr? Genellikle yanýtý açýk gibi görünüyor; ama bu, devrimci bir buluţ kadar önemli.

Hemen her hafta bir hastalýk ya da kiţisel bir özellikle ilgili yeni bir genin bulunmuţ olduđu haberini alýyoruz. Ýnsanlarda bulunan genetik malzemelerin haritasýný çýkaracak olan Ýnsan Genom Projesi de tamamlanmak üzere. Bu bilgiler belki de toplumlarýn "hastalýk" ve "sađlýk" olgularýna bakýţýný deđiţtireceđe benziyor.

1997 yýlýnda Dolly adlý kopya kuzunun dünyaya gelmesinden bu yana klonlama dünyasýnda birçok ilerleme gerçekleţti. bilim adamlarý koyunun yaný sýra fare, inek, keçi ve maymun da klonladýlar. Klonlama teknolojisinde patent haklarý, klonlama ve genetik çeţitlilik, insan klonlama gibi konularda tartýţmalar sürerken, bilim adamlarý klonlama teknolojisiyle, doku ve organ nakillerinde kullanýlacak dokularla organlar üretmeye çalýţýyorlar.

Gürültülü uçaklara veda etmemiz kýsa sürede mümkün olmayacak. ama yine de elektrikli taţýtlar için çok fazla beklememiz de gerekmeyecek gibi görünüyor. Özellikle yakýt hücrelerinden elde edilen elektrikle çalýţacak taţýtlarýn gelecekte yaygýnlaţacađýný söylemek kehanet deđildir artýk.

Farklý cođrafik koţullarda robotlarýn hareket edebilmelerini sađlamak kolay olmuyor. Bilim adamlarý, bugüne kadar geliţtirilmiţ robotlarýn yetersizliklerini giderebilmek için, robot tasarýmýnda artýk canlýlarý örnek almaya baţladýlar.

Yelkenlilerle gezme keyifli. Özellikle de bunun bir zorunluluk deđil, spor ya da eđlence aracý haline gelmesi insan ođlunun daha da ilgisini çekmektedir.

Týpký biz insanlardaki gibi, bitkiler için de görme, koku alma, tad alma, dokunma ve hatta iţitme yaţamsal önem taţýyor.

Çok küçük deđiţimlerin daha büyük deđiţimlere yol açmasý kaosun en belirgin özelliđidir. Bazen damlayan bir muslukta ve bazen de insan kalbinin atýţýnda olmak üzere kaos dođada her yerde karţýmýza çýkar.

Bilim adamlarýna göre dünyamýz aslýnda sođuma eđiliminde olmalý. Ne var ki son yüzelli yýllýk kayýtlar birţeylerin sanki ters gittiđini ortaya koyuyor.Çünkü dünyamýz giderek ýsýnýyor. Bu ýsýnmanýn baţlýca sorumlularý da su buharý, karbondioksit ve metan gibi sera gazlarý. Su buharý dýţýndakilerin atmosferdeki oranýný her geçen gün artýransa insanlarýn fosil yakýt tüketimi.

Cinsiyet çatýţmalarý, kardeţ rekabeti, aile çatýţmalarý vb. Bunlar yalnýzca hayvanlar dünyasýna özgü müdür? Son yýllarda bazý araţtýrmacýlar, bitkilerde de benzer kavgalarýn olabileceđini düţünüyorlar.

Bellek, geçmiţimizle bugünümüzü birleţtirerek kiţiliđimizi yaratýr. Beyinde, eskiden sanýldýđý gibi belli bir bellek merkezi yoktur. Unutuţ, beynin gereksiz ayrýntýlarý atarak yeni anýlara yer açmasýný sađlayan dođal bir savunma mekanizmasýdýr. Unutmada pek çok öđe rol oynayabilir. Anýlarýmýzýysa beynimizde her saniye gerçekleţen çok duyarlý elektrokimyasal süreçlere borçluyuz.

Saydam film teknolojisi tarih mi oluyor? Soruya yalnýzca teknolojik verimlilik açýsýndan bakarsak yanýt net: Evet, film tarih olacak. Sayýsal görüntüleme ţimdiden lider oldu. Mükemmel göz düţünü neredeyse baţarmýţ olmanýn sembolik önemiyle birlikte, saydam film teknoojisi gerilerde kalmýţtýr.

Mizahýn stres atma, rahatlatma etkisi mađara devrinde bile biliniyor olsa gerek. Ama yakýn zamanlara kadar mizah, bilim insanlarýnýn ilgisini çeken bir araţtýrma konusu deđildi. Artýk mizah ta çok ciddi(!) bir araţtýrma konusu sayýlýyor ve çok sayýda araţtýrmacý bu konuda çalýţýyor.

Bronz çađýnýn baţlangýcýnda Akdeniz kýyýlarýnda görülmeye baţlayan yelkenli gemiler 18. yüzyýla kadar varlýđýný sürdürdü denizlerde. Yelkenli gemiler, yeni yeni yerler bulmak isteyen cesur kiţileri dünyanýn bilinmeyen yerlerine taţýdýlar.

Hastalýklar daha mý kolay tedavi edilecek? Taný koymak kolaylaţacak mý? Hastalýklarýn ortaya çýkmasý önlenebilecek mi? Kendi gen haritamýzý tüm ayrýntýlarýyla öđrenebilecek miyiz? Gen haritamýzý öđrenmek ne iţimize yarayacak?

Ýnsan, "genli yaţam" serüveni içine girmiţtir. Tarihi boyunca ađýr bedeller ödemiţ te olsa, insan hala geleceđe umutla bakabilecek gözlerini yitirmedi.

Biyolojik moleküllerin gözlemlenen biçim ve karakterleri, elmasýmsý kristal yapýlarýnýn, fullerinlerin (C60 kristali) ve nanoteknolojik makinelerin yapýmýnda kullanýlacaktýr. Fakat sabýrlý olmalýyýz. Dođa Ana'nýn 3-4 milyar yýllýk bir evrimle çözebildiđi problemleri, 20-30 yýl gibi kýsa bir sürede çözmeyi düţünemeyiz elbette.

Çöl, suyun kaynađý olamaz mý? Çöl, bize "ben suyun kaynađýyým" diye haykýrýyor da biz bunu algýlayamýyorsak? Ýlk ve en mantýklý cevap "elbette hayýr" olacaktýr. Ancak bir dizi dođa olayý, çöllerden kalkan tozlarla Dođu Anadolu'da su rejimini kontrol eden kar depolanmasý arasýndaki ilginç ve o derece de önemli bađý sađlýyor.

Osmanlý bürokrasisinin defter tutma geleneđi sayesinde, dünyada çok az sayýda ülkede yapýlabilecek bir nicel çalýţmayý gerçekleţtirmek ve tüketici fiyatlarýnýn tarihini 500 yýllýk zaman dilimi içinde incelemek mümkündür.

20. yüzyýl tüm insanlýk tarihinin birdenbire deđiţtiđi bir yüzyýl oldu. Yüzyýllar boyunca küçük sýçramalarla yoluna devam ederken ne olmuţtu da 20. yüzyýlda dev bir adým atmýţtý? Bilim ve teknikle birlikte insanlýđý da deđiţtiren bu atýlýmýn nedeni neydi?

Ţiţmanlýk: Dünya nüfusunun altýda biri onun pençesinde. Batý'da bu oranlar daha da kaygý verici düzeyde. Araţtýrmalar ţiţmanlama eđilimini çađdaţ yaţamýn getirdiđi, hatalý beslenme ve hareketsiz yaţam faktörlerine bađlýyorlar. Ancak ţiţmalýđýn genetik bir sorun olduđu yolunda bulgular da çođalýyor.

Son yýllarda insanlarda tek gene bađlý birçok ţiţmanlýk ţekli bulundu. Besin alýmýný kontrol eden moleküllerin bulunmasý ţiţmanlýk tedavisinde yeni umutlar yarattý.

Ţiţmanlýk bugün dünya çapýnda bir sađlýk sorunu, çünkü yüksek tansiyon, kalp hastalýđý ve ţeker hastalýđý riskini artýrýyor. Ţiţmanlýđýn gen ve molekül düzeyinde araţtýrýlmasý artýk bir zorunluluk.

Dođu'ya giden yollar yüzyýllarca ticaretle, kültürle, bilgiyle birbirine bađlamýţtý Dođu ve Batý dünyasýný. Bu yollardan en önemlisi Ýpek Yolu'ydu.

Kuantum kuramýna itiraz olarak öne sürülen bir düţünce deneyi uzun bir serüvenden sonra bu kuramýn en güçlü kanýtlarýnda biri haline geldi.

Çýplak gözle gördüđümüz dünyayý açýklamak için klasik fiziđin yeterli olduđu yanýlgýsýný sürdürüyoruz. Oysa temelde madde kuantum mekaniksel yasalara göre iţliyor, ve biz de ayný maddeden yapýlmýţýz. Alýţtýđýmýz hemen her olay, hatta düţünce tarzýnýn altýnda dođanýn kuantum alan kuramýyla ifade edilen özellikleri yatýyor.

Ýnternet'e bađlanmak, daha düne kadar yalnýzca bir telefon hattýna bađlý kiţisel ya da dizüstü bilgisayarlarla olanaklýydý. Oysa WAP telefonlarýyla her an ve her yerden, kýsýtlý da olsa, "Ýnternet'e girmek" mümkün. Günümüzde firmalar kablosuz Ýnternet'i yaygýnlaţtýrmak amacýyla, Ýnternet'in sunduđu kaynaklara eriţimi sađlayabilecek büyük miktarlarda veriyi aktarabilen ađlar ve geliţmiţ el aygýtlarý üzerinde çalýţýyorlar.

Arý ürünleri arasýnda besin maddelerince en zengini olan arý sütü, 5-15 günlük yaţtaki iţçi arýlarýn salgý bezlerinden salgýlanan ve ana arýyla genç larvalarýn beslenmesinde kullandýklarý bir gýda maddesidir.

    Bu hili temalar barada has köp maglumat isleýänler bar bolsa meredov@usa.net adresi bilen habarlaţyp biler, adresim her wagt açyk...